Bài giảng Ngữ Văn Lớp 9 - Ôn tập tác phẩm thơ và truyện hiện đại Việt Nam - Đỗ Thị Minh Tâm

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ Văn Lớp 9 - Ôn tập tác phẩm thơ và truyện hiện đại Việt Nam - Đỗ Thị Minh Tâm

1. ÔN TẬP TÁC PHẨM THƠ VÀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM (SGK Ngữ văn 9, tập một) Giáo viên: ĐỖ THỊ MINH TÂM Trường THCS Phan Chu Trinh- Diên Khánh
2. Thơ Truyện Văn học hiện đại hiện hiện Việt Nam đại (SGK Ngữ văn 9, đại Tập 1) Việt Việt Nam Nam Bằng Việt
3. PHẦN I- NỘI DUNG ÔN TẬP I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.1.Sắp xếp các bài thơ hiện đại Việt Nam theo từng giai đoạn lịch sử: * 1945 -1954 : “Đồng chí” (1948) * 1954 - 1964 : “Đoàn thuyền đánh cá” ( 1958), “Bếp lửa” (1963) * 1964 - 1975 : “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (1969), “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” (1971) *Sau 1975 : “Ánh trăng” ( 1978)
4. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.2.Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt: - Thể thơ tự do: “Đồng chí”, “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” -Thể thơ năm chữ: “Ánh trăng” -Thể thơ bảy chữ: “Đoàn thuyền đánh cá” -Thể thơ tám chữ: “Bếp lửa”, “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” * Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm
5. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.3. Xác định nhân vật trữ tình: -“Đồng chí” ( anh lính cụ Hồ thời chống Pháp) -“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (người chiến sĩ lái xe Trường Sơn) -“Đoàn thuyền đánh cá” ( ngư dân trên đoàn thuyền ra khơi đánh cá ) -“Bếp lửa” (người cháu) -“Ánh trăng” ( người lính) -“Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” ( người mẹ Tà-ôi)
6. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.4. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: I.4.a. “Đồng chí” (Chính Hữu) -Tình đồng chí của những người lính thời kháng chiến chống Pháp tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng. - Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
7. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.4. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: I.4.b. “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (Phạm Tiến Duật) - Hình ảnh những người lính lái xeTrường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mĩ: tư thế hiên ngang, tinh thần lạc quan, dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam. - Chất liệu hiện thực sinh động, ngôn ngữ và giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn, giàu tính khẩu ngữ.
8. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.4. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: I.4.c. “Đoàn thuyền đánh cá” (Huy Cận) - Nhiều hình ảnh đẹp, tráng lệ, thể hiện sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống mới. - Liên tưởng, tưởng tượng phong phú, độc đáo; âm hưởng khoẻ khoắn, hào hùng, lạc quan.
9. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.4. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: I.4.d. “Bếp lửa” (Bằng Việt) - Những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu;thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước. - Kết hợp nhuần nhuyễn biểu cảm với miêu tả, tự sự, bình luận; sáng tạo hình ảnh “bếp lửa” giàu ý nghĩa biểu tượng.
10. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.4. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: I.4.đ . “Ánh trăng” (Nguyễn Duy) - Gợi nhắc, củng cố thái độ sống “uống nước nhớ nguồn”, ân nghĩa thuỷ chung cùng quá khứ. -Giọng thơ tâm tình, tự nhiên, chân thành, nhỏ nhẹ mà sâu lắng; hình ảnh “vầng trăng” bình dị mà giàu ý nghĩa biểu tượng.
11. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.4. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: I.4.e. “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” (Nguyễn Khoa Điềm) -Tình yêu thương con của người mẹ dân tộc Tà-ôi gắn liền với lòng yêu nước, với tinh thần chiến đấu và khát vọng về tương lai của đất nước. - Điệu ru ngọt ngào trìu mến và kết cấu trùng lặp tạo dư âm vừa ngọt ngào vừa da diết, gần gũi mà sâu sắc.
12. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.5. Những điểm nổi bật của các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam: I.5.a. Về nội dung: - Tái hiện cuộc sống đất nước và con người Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ: +Nhiều gian khổ, hi sinh nhưng rất anh hùng. + Công cuộc lao động, xây dựng đất nước vất vả mà tràn đầy lạc quan, niềm tin. -Thể hiện chân thực, cảm động đời sống tình cảm của con người Việt Nam: +Tình đồng chí, sự gắn bó với cách mạng, lòng kính yêu Bác Hồ. +Tình cảm gần gũi và bền chặt của con người: tình mẹ con, bà cháu trong sự thống nhất với tình cảm chung rộng lớn. +Tình yêu thiên nhiên, yêu lao động, yêu quê hương thắm thiết. -Đúc kết những triết lí sâu sắc về cuộc đời và con người.
13. I.THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM I.5. Những điểm nổi bật của các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam: I.5.b. Về nghệ thuật: -Đa dạng về bút pháp: +Bút pháp hiện thực +Bút pháp tượng trưng, phóng đại +Bút pháp gợi tả -Đa dạng về hình ảnh thơ sáng tạo độc đáo: +Hình ảnh đẹp, giàu ý nghĩa biểu tượng nhưng thực. +Hình ảnh thực, bình dị nhưng mang ý nghĩa khái quát, biểu tượng sâu sắc. +Hình ảnh lạ mà thật, khỏe khoắn và thú vị.
14. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM - Thể loại: truyện ngắn
15. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM II.1.Sắp xếp các truyện hiện đại Việt Nam theo từng giai đoạn lịch sử: * 1945 -1954 : “Làng” (1948) *1964 - 1975 : “Chiếc lược ngà” ( 1966), “Lặng lẽ Sa Pa” ( 1970) II.2. Tóm tắt cốt truyện
16. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM II.3.Xác định phương thức biểu đạt, ngôi kể, nhân vật chính: *Phương thức biểu đạt chính: tự sự * Ngôi kể: -“Làng”: ngôi thứ ba -“Lặng lẽ Sa Pa”: ngôi thứ ba -“Chiếc lược ngà”: ngôi thứ nhất * Nhân vật chính: -“Làng”: ông Hai -“Lặng lẽ Sa Pa”: anh thanh niên -“Chiếc lược ngà”: ông Sáu và bé Thu
17. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM II.4.Nhận xét về cốt truyện, tình huống truyện: II.4. a.“Làng” ( Kim Lân): -Cốt truyện tâm lí. -Tình huống gay cấn, bất ngờ . II.4. b.“Lặng lẽ Sa Pa” ( Nguyễn Thành Long): -Cốt truyện giàu chất thơ. -Tình huống tự nhiên, hấp dẫn. II.4.c.“Chiếc lược ngà” ( Nguyễn Quang Sáng): -Cốt truyện viết về những éo le trong cảnh ngộ gia đình, về tình cha con, tình đồng đội trong chiến tranh. -Hai tình huống trớ trêu, xúc động.
18. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM II.5. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: II.5.a. “Làng” (Kim Lân) : -Thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động tình yêu làng quê và lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân phải rời làng đi tản cư trong kháng chiến chống Pháp. -Thành công trong việc xây dựng tình huống truyện, nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật. Ca ngợi tình yêu làng quê thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân trong kháng chiến chống Pháp.
19. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM II.5. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: II.5.b. “Lặng lẽ Sa Pa” ( Nguyễn Thành Long): -Khẳng định vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa của những công việc thầm lặng trong thời kì miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội. -Xây dựng tình huống hợp lí, cách kể chuyện tự nhiên, kết hợp tự sự với trữ tình và bình luận. Ngợi ca con người lao động mới cống hiến hết mình cho nhân dân, đất nước; khẳng định ý nghĩa và niềm vui của lao động tự giác, vì những mục đích chân chính.
20. II.TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM II.5. Giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc: II.5.c.“Chiếc lược ngà” (Nguyễn Quang Sáng) : -Thể hiện cảm động tình cha con sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh. - Thành công trong việc miêu tả tâm lí và xây dựng tính cách nhân vật. Khẳng định và ca ngợi tình cảm cha con thiêng liêng như một giá trị nhân bản sâu sắc, và càng cao đẹp trong cảnh ngộ khó khăn.